Het Amazone-raadsel: de stam waar dementie bijna niet bestaat!

In een tijd waarin de westerse wereld worstelt met een snelgroeiende epidemie van dementie, komen de statistieken vaak somber over. Maar diep in het Boliviaanse Amazonegebied ligt een culturele en biologische uitzondering: de inheemse Tsimane bevolking. Onderzoekers hebben bij deze jagers-verzamelaars en landbouwers een fenomeen ontdekt dat de medische wereld doet dromen: een generatie ouderen bij wie dementie bijna niet voorkomt. Dit is niet zomaar een zeldzaamheid; het biedt een krachtige aanwijzing dat onze levensstijl en omgeving een veel grotere rol spelen bij cognitieve achteruitgang dan we misschien denken.

De Tsimane leven een leven dat door het grootste deel van de wereld al lang is verlaten. Hun dagen zijn gevuld met fysieke arbeid: jagen, vissen, voedsel verzamelen en eenvoudige landbouw. Ze hebben geen moderne infrastructuur, geen supermarkten en nauwelijks toegang tot de ultrabewerkte voedingsmiddelen die ons dieet domineren.

Toen onderzoekers de cognitieve gezondheid van 60-plussers in deze gemeenschap vergeleken met die van hun leeftijdsgenoten in de Verenigde Staten, waren de resultaten verbluffend:

De Tsimane vertonen niet alleen een veel lagere prevalentie van cognitieve achteruitgang dan mensen in westerse landen, maar de weinige gevallen van MCS lijken vaker te maken te hebben met zeldzame infectieziekten dan met de gebruikelijke neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer.

Het Amazonegebied fungeert blijkbaar als een krachtig schild tegen de cognitieve achteruitgang die wij vaak als ‘onvermijdelijk’ beschouwen.

Waarom zijn de Tsimane zo goed beschermd?
Het antwoord ligt waarschijnlijk in een mix van factoren die de risicofactoren voor dementie rechtstreeks aanpakken:

1. Extreem hoge fysieke activiteit
De Tsimane zijn misschien wel de meest actieve mensen ter wereld. Ze besteden dagelijks uren aan jagen, verzamelen en wandelen. Stilzitten is voor hen zeldzaam. Wetenschappelijk onderzoek toont al langer aan dat fysieke activiteit essentieel is voor de gezondheid van de hersenen. Het verbetert de bloedcirculatie naar de hersenen, vermindert ontstekingen en stimuleert de productie van Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), een eiwit dat helpt bij de groei en het overleven van neuronen. De levensstijl van de Tsimane zorgt voor een constante, levenslange blootstelling aan dit beschermende effect.

2. Het onbewerkte dieet

De voeding van de Tsimane is rijk aan onbewerkte koolhydraten, zoals rijst, maïs en cassave, en wordt aangevuld met magere eiwitten uit wild en vis. Dit dieet bevat nauwelijks bewerkte suikers en verzadigde vetten, die zo vaak voorkomen in de westerse voeding. Dit heeft een directe impact op hun uitzonderlijke cardiovasculaire gezondheid. Eerdere studies hebben aangetoond dat de Tsimane de gezondste slagaders ter wereld hebben. Aangezien de gezondheid van de bloedvaten nauw verbonden is met de hersengezondheid (met name omdat beroertes en microbloedingen in de hersenen grote risicofactoren voor dementie zijn), biedt deze cardiovasculaire fitheid hen een dubbele bescherming.

3. Afwezigheid van chronische ziekten

In westerse samenlevingen zijn diabetes, obesitas en hoge bloeddruk (hypertensie) belangrijke factoren die het risico op dementie verhogen. Bij de Tsimane komen deze aandoeningen echter zelden voor. Zonder de chronische ontstekingen en vaatschade die deze ziekten met zich meebrengen, blijven hun hersenen langer beschermd tegen de schadelijke processen die leiden tot Alzheimer en vasculaire dementie.

De rol van het Tsimane-dieet is cruciaal en wordt beschouwd als een van de belangrijkste factoren voor hun uitzonderlijke cardiovasculaire en cognitieve gezondheid.

Annie

💡 Meer dan één middel: de kracht van de holistische reis

Genezing gaat verder dan één enkel middel. Het omvat voeding, mindset, kruiden, spiritualiteit en de moed om uw eigen pad te volgen.

In het boek ‘Holistisch Kanker Overwinnen’ leest u het volledige, waargebeurde verhaal van mijn zoektocht naar herstel, met een focus op de integratie van alle aspecten van gezondheid.

Ontdek het volledige verhaal en bestel het boek hier

Het meest baanbrekende onderzoek, "Coronary atherosclerosis in the Tsimane: a living lifestyle experiment" (gepubliceerd in The Lancet in 2017), bracht de Tsimane internationaal onder de aandacht. Deze studie toonde aan dat deze inheemse bevolking de laagste prevalentie ter wereld van coronaire atherosclerose (aderverkalking) heeft. Meer dan 80% van hun ouderen (60+) loopt praktisch geen risico op hart- en vaatziekten. De onderzoekers wezen de oorzaak aan in hun gezonde cardiovasculaire profiel, gekenmerkt door lage bloeddruk, laag cholesterol en lage glucosewaarden, wat een direct gevolg is van hun leefwijze.

Deze bevindingen werden later gekoppeld aan de cognitieve gezondheid in de studie "Extremely low prevalence of dementia in the Tsimane of the Bolivian Amazon" (gepubliceerd in 2023). Dit onderzoek, dat de link tussen hart- en breingezondheid bevestigde, toonde aan dat de prevalentie van dementie bij de Tsimane bij 60-plussers bijna nul is (minder dan 1%), in schril contrast met de 10% of meer die typisch is voor westerse landen. De zeldzame gevallen van milde cognitieve stoornissen werden bovendien vaker in verband gebracht met infecties dan met neurodegeneratie zoals Alzheimer https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(17)30075-8/fulltext

Twee eerdere studies gaven inzicht in de factoren die deze gezondheid mogelijk maken. De studie "High total energy expenditure and physical activity of two subsistence-level South American populations" (uit 2012) bevestigde dat de Tsimane extreem actief zijn, met meer dan 15.000 stappen per dag. Dit hoge niveau van fysieke activiteit en hun lage lichaamsvetpercentage vermindert de prevalentie van chronische ziekten drastisch:https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/alz.12944

Tot slot beschreef de studie "Dietary macronutrient composition and energy expenditure of the Tsimane..." (uit 2015) hun dieet. Het dieet bestaat voor ongeveer 72% uit koolhydraten (afkomstig van onbewerkte bronnen zoals rijst, maïs en cassave), 14% uit proteïne (wild/vis) en 14% uit vet. De sleutel is dat de koolhydraten ongeraffineerd en vezelrijk zijn, en de vetten laag in verzadiging. Dit elimineert de schadelijke effecten van het westerse dieet op hun bloedvaten en hersenen: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4749298/

Gezamenlijk tonen deze studies aan dat de Tsimane een 'levend experiment' zijn dat bewijst dat de eliminatie van moderne risicofactoren — via dieet en hoge fysieke activiteit — kan leiden tot een ongekend lange en gezonde, cognitief intacte oude dag.